Lịch sử hình thành và phát triển của Hệ Đào tạo giảng viên Khoa học xã hội và nhân văn gắn bó hữu cơ với quá trình xây dựng, trưởng thành của Học viện Chính trị. Ra đời trong những năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước ác liệt (1956-1975), vượt qua muôn vàn khó khăn, gian khổ của thời chiến, đơn vị luôn quán triệt sâu sắc phương châm “Nhà trường gắn liền với chiến trường”, vừa tổ chức đào tạo, vừa sẵn sàng chiến đấu. Từ mái trường này, hàng vạn cán bộ, giáo viên chính trị đã được đào luyện, trưởng thành, tỏa đi các đơn vị, chiến trường, mang ánh sáng lý luận của Đảng soi đường cho cán bộ, chiến sĩ, góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến, làm nên Đại thắng Mùa Xuân năm 1975.
Thiếu tướng, PGS.TS Nguyễn Huy Hoàng - Phó Giám đốc Học viện Chính trị và các địa biểu tham quan khu trưng bày sản phẩm tại Đại hội Đảng bộ Hệ 2 nhiệm kỳ 2025-2030.Bước vào thời kỳ đổi mới và hội nhập, trước những diễn biến nhanh chóng, phức tạp của tình hình thế giới và khu vực, Hệ đã chủ động điều chỉnh mô hình tổ chức, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Từ Hệ Đào tạo giáo viên chính trị (1956-1981), phát triển thành Hệ Sư phạm (1981-2007), đến nay là Hệ Đào tạo giảng viên Khoa học xã hội và nhân văn. Dù tên gọi qua các giai đoạn có thay đổi, song sứ mệnh “trồng người” và chức năng “đội quân công tác” luôn được giữ vững. Hệ là nơi đào tạo đội ngũ cán bộ, giảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy lý luận sắc bén, năng lực thực tiễn toàn diện, giữ vai trò nòng cốt trong công tác giáo dục, bồi dưỡng lý luận chính trị tại các học viện, nhà trường trong Quân đội.
Từ năm 1956 đến nay, Hệ đã quản lý, tổ chức đào tạo 74 khóa học với nhiều đối tượng, loại hình khác nhau, gồm: Đào tạo, bồi dưỡng, chuyên tu, bổ túc giáo viên lý luận Mác - Lênin; đào tạo giảng viên cấp trung đoàn, giáo viên cấp phân đội; đào tạo văn bằng hai báo chí, cao cấp lý luận chính trị. Hơn 6.000 học viên tốt nghiệp ra trường đều bảo đảm phẩm chất chính trị, năng lực chuyên môn, trình độ lý luận, kỹ năng sư phạm và nhân cách của người giảng viên, nhà báo, cán bộ chính trị trong Quân đội. Từ Hệ đã trưởng thành nhiều cán bộ ưu tú, trong đó có không ít đồng chí giữ cương vị tướng lĩnh, cán bộ cao cấp, nhà khoa học, giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ, nhà giáo nhân dân, nhà giáo ưu tú, luôn là lực lượng nòng cốt trên mặt trận tư tưởng - lý luận, góp phần bảo vệ, vận dụng và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng.
Những kết quả đó khẳng định giá trị truyền thống và uy tín đào tạo của Hệ Đào tạo giảng viên Khoa học xã hội và nhân văn trong suốt quá trình xây dựng, phát triển và trưởng thành. Các thế hệ học viên không ngừng nâng cao chất lượng học tập, rèn luyện và nghiên cứu khoa học. Trong 5 năm gần đây, tỷ lệ học viên tốt nghiệp khá, giỏi luôn đạt từ 98 - 100%, đáp ứng tốt mục tiêu, yêu cầu đào tạo. Hoạt động nghiên cứu khoa học của học viên duy trì nền nếp, hiệu quả, nhiều đề tài đạt giải cấp Học viện; một số đề tài được lựa chọn tham gia các cuộc thi sáng tạo tuổi trẻ toàn quân và đạt giải cao. Cùng với đó, Hệ chú trọng xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện gắn với xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh; lấy xây dựng chính trị làm cơ sở, trong đó xây dựng các chi bộ lớp học viên là khâu then chốt. Đoàn kết, thống nhất cao và kỷ luật nghiêm minh là nhân tố quan trọng bảo đảm hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị được giao.
Hội nghị Đảng ủy Hệ 2 ra nghị quyết lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ học kỳ II, năm học 2025-2026.
Phát huy truyền thống, thế hệ học viên Hệ Đào tạo giảng viên Khoa học xã hội và nhân văn hiện nay tiếp tục quán triệt sâu sắc yêu cầu xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị; nắm vững mục tiêu đào tạo, đề cao trách nhiệm trong học tập, rèn luyện, đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao đối với đội ngũ giảng viên khoa học xã hội và nhân văn trong Quân đội. Học viên tích cực tự học, tự nghiên cứu, tham gia nghiên cứu khoa học, nâng cao trình độ lý luận, năng lực thực tiễn và kỹ năng sư phạm; đồng thời chú trọng rèn luyện bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống, phong cách công tác, sẵn sàng hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ khi ra trường.
Với những đóng góp thiết thực và bền bỉ, Hệ Đào tạo giảng viên Khoa học xã hội và nhân văn vinh dự được tặng thưởng nhiều phần thưởng cao quý, tiêu biểu là danh hiệu “Đơn vị Quyết thắng” các năm 2014, 2019, 2025 và Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng năm 2023. Đây là sự ghi nhận xứng đáng, đồng thời là động lực để đơn vị tiếp tục nỗ lực hoàn thành tốt nhiệm vụ đào tạo, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong Quân đội.
Hiện nay, sự nghiệp xây dựng Quân đội “tinh, gọn, mạnh”, tiến lên hiện đại vào năm 2030 đang đặt ra những yêu cầu mới, cao hơn đối với công tác giáo dục, đào tạo. Quán triệt sâu sắc nghị quyết đại hội Đảng các cấp, Hệ Đào tạo giảng viên Khoa học xã hội và nhân văn xác định tập trung thực hiện đồng bộ các nội dung trọng tâm sau:
Một là, thường xuyên quán triệt, nhận thức sâu sắc chức năng, nhiệm vụ của Hệ được Học viện Chính trị giao.
Phát huy truyền thống 70 năm xây dựng, trưởng thành và phát triển, Hệ xác định tiếp tục thực hiện tốt công tác quán triệt đường lối, quan điểm của Đảng; nghị quyết, chỉ thị của Quân ủy Trung ương, Đảng ủy Học viện Chính trị và sự chỉ đạo của cấp trên, nhằm thống nhất nhận thức, ý chí và hành động trong toàn Hệ. Trên cơ sở đó, xác định đúng vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của Hệ trong hệ thống giáo dục - đào tạo của Quân đội và Học viện, làm nền tảng cho đổi mới công tác quản lý, giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học. Quá trình quán triệt phải gắn chặt với thực tiễn nhiệm vụ, yêu cầu đào tạo giảng viên Khoa học xã hội và nhân văn ngày càng cao, toàn diện và chuyên sâu; đồng thời phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo, trách nhiệm của cán bộ, học viên. Qua đó, tạo sự thống nhất cao trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ, không ngừng nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, xây dựng Hệ vững mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Hai là, luôn coi trọng kết hợp chặt chẽ giữa nhiệm vụ giáo dục, đào tạo với nhiệm vụ nghiên cứu khoa học.
Quán triệt sâu sắc quan điểm coi giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học là hai nhiệm vụ trọng tâm, có mối quan hệ biện chứng, tác động qua lại, bổ sung và thúc đẩy lẫn nhau, Hệ Đào tạo giảng viên Khoa học xã hội và nhân văn tiếp tục gắn chặt quá trình đào tạo với hoạt động nghiên cứu khoa học và tổng kết thực tiễn. Thông qua nghiên cứu khoa học, không ngừng làm giàu nội dung giảng dạy, đổi mới phương pháp giáo dục, khắc phục cách dạy học thụ động, truyền thụ một chiều; đồng thời phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học viên trong học tập, nghiên cứu. Hoạt động nghiên cứu khoa học phải bám sát yêu cầu nhiệm vụ chính trị, quân sự, quốc phòng; tập trung luận giải những vấn đề lý luận và thực tiễn về công tác đảng, công tác chính trị, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đổi mới giáo dục và đào tạo trong Quân đội. Qua đó, nâng cao hàm lượng khoa học trong đào tạo, góp phần xây dựng đội ngũ giảng viên Khoa học xã hội và nhân văn có năng lực nghiên cứu, giảng dạy tốt, đáp ứng yêu cầu xây dựng Học viện và Quân đội trong tình hình mới.
Ba là, thường xuyên chăm lo xây dựng Hệ vững mạnh toàn diện,“mẫu mực, tiêu biểu”.
Xây dựng Hệ vững mạnh toàn diện là yêu cầu có ý nghĩa quyết định đối với việc nâng cao chất lượng quản lý, giáo dục học viên đào tạo giảng viên Khoa học xã hội và nhân văn cho các nhà trường trong toàn quân. Trên cơ sở quán triệt các tiêu chuẩn xây dựng đơn vị vững mạnh của Quân đội, Hệ cần đặc biệt coi trọng xây dựng vững mạnh về chính trị làm nền tảng, giữ vững bản chất, mục tiêu, lý tưởng của Đảng, định hướng đúng đắn cho mọi hoạt động. Nội dung xây dựng phải gắn với đặc thù môi trường sư phạm quân sự, chú trọng xây dựng môi trường giáo dục chính quy, mô phạm, giàu tính nhân văn; phát huy giá trị văn hóa, đạo đức “Bộ đội Cụ Hồ”. Đồng thời, tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý, nhân viên chuyên môn đủ phẩm chất, năng lực, uy tín; đề cao trách nhiệm nêu gương, giữ vững kỷ luật, kỷ cương; chăm lo đời sống vật chất, tinh thần, tạo động lực để cán bộ, học viên yên tâm công tác, học tập, qua đó không ngừng nâng cao chất lượng tổng hợp và hiệu quả thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Hệ.
Bốn là, chăm lo xây dựng, kiện toàn Đảng ủy, Đảng bộ Hệ và các chi uỷ, chi bộ lớp học viên, Hệ bộ trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức, đạo đức và cán bộ.
Xây dựng Đảng ủy, Đảng bộ Hệ và các chi ủy, chi bộ lớp học viên, Hệ bộ trong sạch, vững mạnh là điều kiện tiên quyết, giữ vai trò hạt nhân lãnh đạo đối với mọi hoạt động của Hệ. Các tổ chức đảng trong Hệ cần được xây dựng toàn diện về chính trị, tư tưởng, tổ chức, đạo đức và cán bộ, trên cơ sở quán triệt nghiêm túc các nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt của Đảng, nhất là nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình. Trọng tâm là nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, ý thức tổ chức kỷ luật và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên; phát huy vai trò tiền phong, gương mẫu trong học tập, rèn luyện, giảng dạy và nghiên cứu khoa học. Đồng thời, tăng cường công tác giáo dục chính trị, tư tưởng; chủ động đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch; giữ vững đoàn kết, thống nhất nội bộ, kỷ luật, kỷ cương. Qua đó, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng, tạo nền tảng chính trị vững chắc cho việc thực hiện hiệu quả các chức năng, nhiệm vụ của Hệ.
Thời gian tới, Hệ Đào tạo giảng viên Khoa học xã hội và nhân văn tiếp tục đẩy mạnh xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện, “mẫu mực, tiêu biểu”, tạo môi trường thuận lợi để cán bộ, học viên học tập, rèn luyện và công tác; góp phần giữ vững và phát huy truyền thống “Đoàn kết, sáng tạo, học tốt, rèn tốt, chính quy, mô phạm”; qua đó tiếp tục khẳng định uy tín, vị thế là nơi đào tạo giảng viên Khoa học xã hội và nhân văn hàng đầu của Quân đội, xứng đáng với niềm tin của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và Học viện Chính trị.
Đại tá, Thạc sĩ Trần Văn Trung - Chính trị viên Hệ 2, Học viện Chính trị