Kỷ niệm 60 năm Ngày truyền thống Sư đoàn Phòng không 365 (21-6-1966 / 21-6-2026)
60 năm - điểm tựa vững chắc để bảo vệ bầu trời Tổ quốc trong kỷ nguyên mới
Vào giữa thập niên 60 của thế kỷ 20, sau những thất bại nặng nề trên chiến trường Miền Nam, để cứu vãn tình thế, đế quốc Mỹ đã tăng cường chiến tranh phá hoại bằng đường không đối với Miền Bắc. Để ngăn chặn sự chi viện của các nước xã hội chủ nghĩa cho Việt Nam, Không quân Mỹ đẩy mạnh đánh phá các mục tiêu giao thông, trong đó tuyến Đường 1 Bắc là một trọng điểm trong kế hoạch đó. Trước yêu cầu cấp bách của tình hình mới, ngày 21-6-1966, Đại tướng Võ Nguyên Giáp - Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ký Quyết định số 46/QĐ-QP thành lập Bộ Tư lệnh Phòng không Hà Bắc (nay là Sư đoàn Phòng không 365). Việc thành lập Bộ Tư lệnh Phòng không Hà Bắc nhằm bảo vệ từ xa khu vực phía Bắc Hà Nội, bảo vệ giao thông vận chuyển trên các tuyến đường sắt, đường bộ nối thông với biên giới phía Bắc.

Tên lửa của Tiểu đoàn 123, Trung đoàn 284, Sư đoàn 365 rời bệ phóng tại Diễn tập, bắn đạn thật của Quân chủng năm 2022. Ảnh: CTV
Ngay sau khi được thành lập, Sư đoàn đã bước vào cuộc chiến đấu trực diện với Không quân đế quốc Mỹ. Mặc dù còn gặp nhiều khó khăn, thiếu thốn, song dưới sự lãnh đạo sâu sát của Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Quân chủng; sự đoàn kết, thống nhất cao của cán bộ, chiến sĩ; cùng sự thương yêu, đùm bọc của nhân dân địa phương, Sư đoàn đã quyết tâm cao trong công tác chuẩn bị và trực tiếp chiến đấu với quân thù trên vùng trời được giao. Đặc biệt, trong trận chiến đấu ác liệt ngày 7-8-1966, các đơn vị hỏa lực của Sư đoàn đã bắn rơi 3 máy bay Mỹ, trong đó có 1 chiếc rơi tại chỗ. Chiến công oanh liệt, xuất sắc này đã chứng minh trình độ kỹ thuật, chiến thuật của bộ đội; khả năng nắm đúng thời cơ, đánh trúng mục tiêu, đạt hiệu quả cao, viết nên truyền thống ra quân đánh thắng trận đầu của Sư đoàn.
Là Sư đoàn Phòng không cơ động, chiến đấu bảo vệ các tuyến giao thông vận chuyển chiến lược, dấu chân của cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn Phòng không 365 đã in đậm trên khắp mọi miền Tổ quốc, từ Đường 1 Bắc vào Quân khu 4, đến Bình Trị Thiên khói lửa và suốt dải đất Miền Trung tới cực Nam Trung Bộ, cũng như khu vực biên giới phía Bắc của Tổ quốc. Trong suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Sư đoàn đã phát huy cao độ bản lĩnh chính trị, ý chí chiến đấu và nghệ thuật tác chiến, lập nhiều chiến công xuất sắc trên các chiến trường trọng điểm. Đặc biệt, Sư đoàn đã góp phần quan trọng vào Chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” cuối tháng 12-1972 và thắng lợi của Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975. Sư đoàn đã tham gia chiến đấu trên 1.200 trận, bắn rơi 464 máy bay Mỹ thuộc nhiều kiểu loại, trong đó có 12 máy bay B-52.
Sau khi đất nước thống nhất, Sư đoàn tập trung nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu, hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ được giao. Đặc biệt, trong những năm gần đây, trước yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ vùng trời Tổ quốc ngày càng cao, Sư đoàn đã phát huy tốt nội lực, chủ động ổn định tổ chức; luôn duy trì nghiêm chế độ sẵn sàng chiến đấu, quản lý vùng trời; xử lý kịp thời, chính xác các tình huống, không để bị động, bất ngờ. Chất lượng huấn luyện, trình độ tổ chức chỉ huy và hiệp đồng tác chiến không ngừng được nâng cao. Công tác xây dựng chính quy, quản lý kỷ luật có nhiều chuyển biến vững chắc; công tác hậu cần, kỹ thuật được bảo đảm đầy đủ, kịp thời. Công tác Đảng, công tác chính trị tiếp tục được tăng cường; năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của các tổ chức Đảng được nâng lên; đoàn kết nội bộ được củng cố vững chắc. Bên cạnh đó, Sư đoàn còn là điểm sáng trong thực hiện công tác dân vận, phối hợp, giúp đỡ nhân dân địa phương phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh, trật tự, để lại dấu ấn tốt đẹp của cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn trong lòng nhân dân.
Trải qua 60 năm xây dựng, chiến đấu và phát triển, Sư đoàn đã được Đảng, Nhà nước tặng thưởng 577 huân chương các loại cho tập thể và cá nhân, gồm: 1 Huân chương Độc lập hạng Nhất, 14 Huân chương Quân công, 51 Huân chương Chiến công, 4 lần được Chủ tịch nước tặng Lẵng hoa, 65 cờ thưởng các loại và nhiều phần thưởng cao quý khác. Sư đoàn có 12 tập thể và 7 cá nhân được phong tặng, truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Đặc biệt, ngày 29-8-1985, Chủ tịch Hội đồng Nhà nước ký Quyết định phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cho Sư đoàn Phòng không 365.
Bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, trước yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, đặc biệt trong điều kiện chiến tranh công nghệ cao và sự phát triển nhanh chóng của các phương tiện tiến công đường không, nhiệm vụ của Sư đoàn đặt ra ngày càng toàn diện, nặng nề và cấp bách hơn. Lịch sử hào hùng 60 năm của Sư đoàn chính là điểm tựa vững chắc để cán bộ, chiến sĩ phát huy truyền thống đơn vị Anh hùng, tiếp tục quán triệt sâu sắc đường lối quân sự, quốc phòng của Đảng; tập trung xây dựng đơn vị theo hướng “cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại”; nâng cao chất lượng tổng hợp, trình độ và khả năng sẵn sàng chiến đấu; chủ động nắm chắc tình hình, quản lý chặt chẽ vùng trời, xử lý kịp thời, chính xác các tình huống, không để bị động, bất ngờ. Đồng thời, tích cực đổi mới nội dung, phương pháp huấn luyện; tăng cường ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số; xây dựng hệ thống chỉ huy, quản lý hiện đại; nâng cao hiệu quả công tác hậu cần, kỹ thuật; xây dựng tổ chức đảng vững mạnh, đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.
Đại tá VŨ XUÂN YÊN - Chính ủy Sư đoàn Phòng không 365