Trung tá, Tiến sĩ Bùi Cao Ninh: Khi đam mê trở thành động lực sáng tạo

Trung tá Bùi Cao Ninh - Phó trưởng Phòng Nghiên cứu vô tuyến điện tử (ngồi giữa) và đồng nghiệp kiểm tra hoạt động của Khối CO-96VN.

Một trong những công trình tiêu biểu mang dấu ấn của Trung tá Bùi Cao Ninh là Đề tài “Nghiên cứu thiết kế, chế tạo khối CO-96VN thay thế khối CO-96 của máy trả lời không lưu trên máy bay Su-30MK2”. Thiết bị máy trả lời không lưu (CO-96) có nhiệm vụ cung cấp thông tin phục vụ quản lý, điều hành bay, bảo đảm an toàn hoạt động của máy bay Su-30MK2. Sau nhiều năm khai thác, khối CO-96 do nước ngoài sản xuất phát sinh hỏng hóc. Trong khi đó, việc sửa chữa gặp nhiều khó khăn do thiếu tài liệu kỹ thuật, không có quy trình sửa chữa và nguồn linh kiện thay thế ngày càng khan hiếm; nếu gửi ra nước ngoài sửa chữa sẽ tốn kém chi phí, mất nhiều thời gian và ảnh hưởng đến công tác bảo đảm kỹ thuật.

Chính những khó khăn đó đã thôi thúc anh cùng các cộng sự quyết tâm tìm lời giải. Sau thời gian nghiên cứu, anh và cộng sự đã nghiên cứu thành công khối CO-96VN mang thương hiệu “Made in Vietnam”, thay thế hoàn toàn khối CO-96 do nước ngoài sản xuất. Không có bản thiết kế gốc để tham khảo, nhóm phải bắt đầu từ việc phân tích nguyên lý hoạt động, nghiên cứu tính năng kỹ, chiến thuật của thiết bị, từng bước giải mã cấu trúc và xây dựng phương án thiết kế phù hợp. Từ nguyên mẫu ban đầu, nhóm đã làm chủ và ứng dụng nhiều công nghệ hiện đại như công nghệ nhúng, FPGA, xử lý tín hiệu xung số, thiết kế mô-đun siêu cao tần, tích hợp hệ thống và thiết kế cơ khí chính xác để chế tạo thành công khối CO-96VN cùng thiết bị kiểm tra KTCO-96VN. Sản phẩm có tính năng tương đương thiết bị nguyên mẫu, hoạt động ổn định, sử dụng linh kiện sẵn có trên thị trường và làm chủ hoàn toàn quy trình thiết kế, chế tạo cùng hệ thống tài liệu kỹ thuật.

Đại tá, TS Trần Ngọc Hà - Viện trưởng Viện Kỹ thuật PK-KQ đánh giá: “Đề tài có ý nghĩa quan trọng trong nội địa hóa, hiện đại hóa trang bị kỹ thuật; góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu, thiết kế, chế tạo trong nước, giảm phụ thuộc vào nguồn vật tư nhập khẩu và tiết kiệm cho ngân sách nhà nước hàng tỷ đồng. Đề tài đã được nghiệm thu cấp Bộ Quốc phòng, xếp loại xuất sắc và đoạt giải nhất Giải thưởng “Tuổi trẻ sáng tạo” trong Quân đội lần thứ 26 năm 2025”.

Năm 2010, sau khi tốt nghiệp loại giỏi chương trình đào tạo Kỹ sư hàng không, chuyên ngành Vô tuyến điện tử tại Học viện PK-KQ, Bùi Cao Ninh được giữ lại làm giảng viên Bộ môn Vô tuyến điện tử thuộc Khoa Kỹ thuật hàng không. Hai năm sau, anh được cử sang Liên bang Nga đào tạo nghiên cứu sinh và bảo vệ thành công luận án tiến sĩ năm 2015. Trở về nước năm 2016, Trung tá, TS Bùi Cao Ninh được điều động về công tác tại Viện Kỹ thuật PK-KQ. Đây cũng là nơi để anh phát huy những kiến thức, kinh nghiệm tích lũy trong quá trình học tập, rèn luyện, đồng thời hiện thực hóa khát vọng cống hiến thông qua các nhiệm vụ NCKH.

Đối với anh, giá trị lớn nhất của mỗi công trình nghiên cứu không chỉ nằm ở việc tạo ra sản phẩm mới, mà còn ở khả năng từng bước làm chủ công nghệ, chủ động bảo đảm kỹ thuật cho các loại máy bay hiện đại của Quân chủng. Song, con đường nghiên cứu chưa bao giờ bằng phẳng khi nhiều trang bị kỹ thuật hàng không hiện đại được nhập khẩu nhưng tài liệu kỹ thuật hạn chế, không có quy trình sửa chữa, trong khi nguồn vật tư, linh kiện thay thế ngày càng khan hiếm. “Có những bài toán phải mất nhiều tháng nghiên cứu, phân tích nguyên lý hoạt động, thử nghiệm nhiều phương án mới tìm được lời giải; không ít lần cả nhóm phải bắt đầu lại từ đầu để rà soát từng thông số, từng mạch điện và thuật toán xử lý tín hiệu…” - Trung tá Bùi Cao Ninh chia sẻ:

Chính từ những thử thách ấy, niềm đam mê nghiên cứu, tư duy đổi mới và tinh thần không ngại khó đã trở thành động lực để anh hiện thực hóa nhiều ý tưởng thành các sản phẩm có giá trị ứng dụng cao. Từ năm 2016 đến nay, Trung tá Bùi Cao Ninh đã làm chủ nhiệm 3 đề tài khoa học và công nghệ (1 đề tài cấp Bộ Quốc phòng, 2 đề tài cấp cơ sở), đều được nghiệm thu, xếp loại xuất sắc; là thành viên thực hiện chính của hơn 10 đề tài, dự án và nhiệm vụ khoa học, công nghệ các cấp, đồng thời là tác giả chính và tác giả tham gia của nhiều bài báo khoa học trong nước và quốc tế.

Thượng tá Trần Thanh Sơn - Chính trị viên Viện Kỹ thuật PK-KQ đánh giá: “Trên cương vị là Bí thư Chi bộ, Phó trưởng Phòng Nghiên cứu Vô tuyến điện tử, đồng chí Ninh luôn gương mẫu, trách nhiệm trong công tác, tích cực xây dựng tập thể đoàn kết, đổi mới, sáng tạo. Không chỉ đam mê NCKH, đồng chí còn tận tình hướng dẫn, truyền đạt kinh nghiệm cho đội ngũ cán bộ trẻ, đồng thời là tấm gương sáng về tinh thần tự học, tự nghiên cứu, góp phần lan tỏa niềm đam mê khoa học và khơi dậy ý chí sáng tạo trong đơn vị. Với những đóng góp nổi bật trong nghiên NCKH, đồng chí Ninh đã được tặng 3 Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng; 4 Bằng khen của Chính ủy Quân chủng PK-KQ; 1 Bằng khen của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh TP Hà Nội; 3 danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” (2005, 2006, 2015), cùng nhiều hình thức khen thưởng khác…”.