Công nghệ mô phỏng - chìa khóa nâng cao chất lượng đào tạo

Đoàn kiểm tra Bộ Tổng Tham mưu tham quan Phòng mô phỏng luyện tập chỉ huy bắn Pháo Phòng không của Học viện PK-KQ.

Chúng tôi có dịp tham quan hệ thống cơ sở vật chất giảng dạy tại Học viện PK-KQ. Điểm gây ấn tượng đầu tiên đối với chúng tôi là khu vực các phòng học mô phỏng công nghệ cao - nơi những bài giảng lý thuyết được thể hiện thành những tình huống chiến đấu sinh động.

Tại Phòng mô phỏng luyện tập chỉ huy bắn Pháo Phòng không, không khí luyện tập diễn ra vô cùng khẩn trương. Tiếng khẩu lệnh dõng dạc của học viên trong vai Đại đội trưởng Pháo Phòng không hòa cùng tiếng gầm rít của động cơ máy bay và tiếng nổ mô phỏng tạo nên một khung cảnh như trên trận địa thực. Quan sát trên màn hình 3D cỡ lớn, các mục tiêu bay thay đổi liên tục về độ cao, hướng bay và vận tốc, đòi hỏi người chỉ huy phải có tư duy sắc bén và khả năng phản ứng, xử lý tình huống linh hoạt.

Đại tá Mai Tuấn Anh - Chủ nhiệm Khoa Pháo Phòng không - Tên lửa tầm thấp, người trực tiếp làm chủ nhiệm đề tài này, chia sẻ: “Phòng mô phỏng được chúng tôi đưa vào giảng dạy từ năm 2016. Điểm cốt lõi là hệ thống thiết bị điều khiển được thiết kế hoàn toàn giống với khí tài thật; kết hợp với phần mềm lập phát tình huống và hiệu ứng hình ảnh 3D sống động, giúp học viên hình dung rõ nét về sự khốc liệt và phức tạp của chiến trường. Qua đó, rèn luyện cho học viên trên cương vị Đại đội trưởng chỉ huy kíp đại đội Pháo Phòng không hiệp đồng đánh địch tiến công hoả lực đường không, xử trí các tình huống gần sát thực tế chiến đấu. Học viên được rèn luyện thành thục về khẩu lệnh, động tác chỉ huy, hiệp đồng nhưng tiết kiệm chi phí cho công tác bảo đảm và không bị phụ thuộc vào điều kiện thời tiết... Ngoài ra, phần mềm còn cho phép giảng viên đánh giá chính xác kết quả bắn dựa trên các thông số kỹ thuật thực tế, phân tích việc lựa chọn thời cơ bắn của học viên để xác định bắn trúng hay không. Từ đó, giảng viên có cơ sở để uốn nắn, chỉnh sửa cho học viên, điều mà khi tập trên khí tài thật ngoài thực địa rất khó có thể đánh giá chính xác”.

Điểm tham quan tiếp theo của chúng tôi là Tổ hợp đào tạo kíp chỉ huy bay. Đây là “trái tim” mô phỏng quy trình tổ chức điều hành một chuyến bay của lực lượng Không quân. Tại đây, mọi vị trí mô phỏng từ đài chỉ huy bay, đài chỉ huy cất hạ cánh đến các kíp đài, trạm đều được kết nối đồng bộ. Học viên chuyên ngành Tác huấn - Dẫn đường Không quân được thực hành trong môi trường mô phỏng 3D hiện đại. Từng thao tác vận hành trên bảng điều khiển, quy trình dẫn đường cho phi công… đều được thực hiện bài bản.

Đại tá Vũ Mạnh Hùng - Chủ nhiệm Khoa Dẫn đường - Khí tượng, cho biết: “Mô hình này đã phục vụ giảng dạy từ năm 2012. Dù hiện tại hệ thống phần cứng và phần mềm đã qua nhiều năm sử dụng và rất cần được nâng cấp, đầu tư mới, song đội ngũ cán bộ của Khoa vẫn đang nỗ lực tự bảo đảm kỹ thuật, duy trì hoạt động để học viên có điều kiện thực hành tốt nhất. Việc được rèn luyện trong môi trường mô phỏng giúp học viên khi ra trường không bị bỡ ngỡ và nhanh chóng bắt nhịp với thực tiễn tại các đơn vị chiến đấu”.

Bên cạnh đó, chúng tôi còn được tham quan Phòng huấn luyện xạ thủ tên lửa IGLA, phòng bắn ảo súng bộ binh… Đây đều là những phòng học tạo ra môi trường mô phỏng gần giống thực tế, giúp người dạy truyền thụ kiến thức, kỹ năng thực hành hiệu quả, còn người học hình dung được các hệ thống, tình huống phức tạp mà lý thuyết không thể hiện hết. Có thể nói, các phòng học mô phỏng kể trên chỉ là “phần nổi của tảng băng” trong phong trào nghiên cứu khoa học tại Học viện PK-KQ. Chỉ tính riêng năm học 2024-2025, Học viện đã nghiệm thu và đưa vào ứng dụng trong công tác giáo dục, đào tạo 12 đề tài, sáng kiến cấp Bộ Quốc phòng và 29 đề tài cấp Học viện, 109 đề tài của các học viên. Năm 2024, Học viện đạt 1 giải Ba, 1 giải Khuyến khích trong tham gia Giải thưởng “Tuổi trẻ sáng tạo” trong Quân đội; năm 2025 đạt 1 giải Nhì, 3 giải Ba và 3 giải Khuyến khích cấp Quân chủng. Trong đó, nhiều đề tài, sáng kiến đã hướng đến việc xây dựng các phần mềm, thiết bị mô phỏng nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả giảng dạy trên giảng đường. Trong bối cảnh vũ khí, trang bị kỹ thuật mới và cải tiến tại các đơn vị đang có sự phát triển mạnh mẽ, việc trang bị đầy đủ khí tài thật cho huấn luyện tại nhà trường gặp nhiều khó khăn; do đó, công nghệ mô phỏng đã trở thành “chìa khóa” quan trọng để Học viện nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo.

Nói về định hướng phát triển trong thời gian tới, Đại tá PGS, TS Nguyễn Phúc Hải - Giám đốc Học viện PK-KQ khẳng định: “Học viện đã đẩy mạnh công tác nghiên cứu, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo theo Kế hoạch số 2812/KH-BQP của Bộ Quốc phòng và các nghị quyết của Bộ Chính trị, Chính phủ về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Học viện tiếp tục quan tâm đầu tư, bổ sung cơ sở vật chất, nâng cấp, làm mới các phòng chuyên dùng, mô phỏng, hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ nhiệm vụ giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học, gắn với chủ trương xây dựng “Nhà trường Quân đội thông minh”. Qua đó, quyết tâm hoàn thành sứ mệnh “Là trung tâm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ có trình độ đại học và sau đại học chất lượng cao; đồng thời là trung tâm nghiên cứu khoa học quân sự, hợp tác đào tạo quốc tế chuyên sâu trên các lĩnh vực PK-KQ và tác chiến điện tử của Quân đội”.