Phát huy truyền thống Đoàn Tô Hiệu anh hùng

Các đại biểu dự Đại hội đại biểu Đảng bộ Trung đoàn 292 nhiệm kỳ 2025-20230 chụp ảnh lưu niệm.

Trước yêu cầu tăng cường năng lực trinh sát trên không, ngày 8-7-1961, Bộ Quốc phòng ban hành Quyết định số 64/QĐ-QP thành lập Trung đoàn Trinh sát trên không thứ 3, mang phiên hiệu Trung đoàn Ra đa 292. Đây là dấu mốc đặc biệt quan trọng, đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển của một đơn vị ra đa chủ lực, góp phần nâng cao năng lực QLVT Tổ quốc trong giai đoạn mới. Từ đây, ngày 8-7-1961 trở thành Ngày truyền thống của Trung đoàn Ra đa 292.

Sau 1 năm huấn luyện, xây dựng lực lượng, đúng 0 giờ ngày 15-6-1962, các đơn vị trong Trung đoàn đồng loạt phát sóng, chính thức đảm nhiệm nhiệm vụ canh giữ bầu trời cửa ngõ phía Tây Hà Nội. Ngày 24-4-1962, để tăng cường khả năng quan sát, phát hiện và thông báo tình báo ra đa trên hướng Tây Bắc, toàn bộ lực lượng và phương tiện của cơ quan Trung đoàn, Đại đội Chỉ huy và Đại đội 35 cơ động từ Sân bay Bạch Mai lên khu nhà lá thuộc Đội Ba Vì, Nông trường Tô Hiệu (Sơn La). Từ dấu mốc này, Trung đoàn vinh dự được mang tên “Đoàn Tô Hiệu”, gắn với tên người chiến sĩ cộng sản kiên trung, bất khuất.

Bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Trung đoàn 292 hoạt động trên địa bàn rừng núi Tây Bắc hiểm trở, khí hậu khắc nghiệt, điều kiện vật chất còn nhiều thiếu thốn. Với tinh thần “Tất cả vì Miền Nam ruột thịt”, cán bộ, chiến sĩ luôn bám sát trận địa, kịp thời phát hiện, thông báo hoạt động của không quân địch, góp phần bảo vệ vững chắc bầu trời Tổ quốc. Đêm 4, rạng sáng 5-6-1963, các đài ra đa của Trung đoàn phát hiện chính xác máy bay C-47 thả biệt kích xuống Khe Nép (Yên Bái), kịp thời thông báo để lực lượng địa phương bắt gọn toán biệt kích, lập chiến công đầu tiên trên địa bàn chiến lược Tây Bắc.

Trong các năm 1964-1965, trước sự leo thang của chiến tranh phá hoại, Trung đoàn đẩy mạnh xây dựng trận địa trên các điểm cao. Tiêu biểu là việc triển khai 2 đài ra đa Đại đội 37 tại Pa Háng (độ cao 1.360m), góp phần nâng cao khả năng phát hiện từ xa. Từ thực tiễn đó, khẩu hiệu “Đưa máy lên cao, vươn xa cánh sóng” ra đời, trở thành dấu ấn đặc trưng của đơn vị.

Giai đoạn từ năm 1965-1968 là thời kỳ Trung đoàn lập nhiều chiến công nổi bật khi phát hiện và thông báo 42.457 lần tốp mục tiêu, bảo đảm cho các lực lượng PK-KQ bắn rơi hàng nghìn máy bay địch; trực tiếp bắn rơi 15 máy bay Mỹ. Đặc biệt, ngày 19-5-1967, Trung đoàn phát hiện, bám sát liên tục 38 máy bay địch từ Lào qua Tây Bắc vào đánh phá Hà Nội, tạo điều kiện để ta bắn rơi 6 chiếc. Trong Chiến dịch Phòng không bảo vệ Hà Nội, tháng 12-1972, Trung đoàn đã phát hiện sớm các tốp B-52, thông báo chính xác, kịp thời, góp phần cùng các lực lượng làm nên Chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không”.

Sau khi đất nước thống nhất, Trung đoàn tiếp tục thực hiện nhiệm vụ QLVT Tổ quốc và tham gia chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc năm 1979. Bước vào thời kỳ đổi mới, tháng 3-1993, Trung đoàn được điều chuyển về đội hình chiến đấu của Sư đoàn Phòng không 378 (nay là Sư đoàn 377), đảm nhiệm QLVT rộng lớn từ Nam Trung Bộ, Tây Nguyên đến Quần đảo Trường Sa. Cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn tiếp tục phát huy truyền thống, vượt mọi khó khăn, nhanh chóng ổn định tổ chức, xây dựng thế trận ra đa vững chắc, quản lý chặt chẽ vùng trời được giao.

Hiện nay, hệ thống trạm ra đa của Trung đoàn bố trí trên đất liền, ven biển và Đặc khu Trường Sa, thực hiện nhiệm vụ SSCĐ, QLVT Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và vùng biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc. Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, Trung đoàn không ngừng đổi mới nội dung, phương pháp huấn luyện; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, phát huy sáng kiến cải tiến kỹ thuật; từng bước làm chủ vũ khí, khí tài hiện đại; nâng cao chất lượng hiệp đồng, năng lực QLVT, trình độ SSCĐ và khả năng cơ động lực lượng trong mọi tình huống.

Cán bộ, chiến sĩ Trạm Ra đa 67, Trung đoàn 292 thực hành thu hồi Đài Ra đa VRS-2DM.

Trung đoàn cũng chú trọng xây dựng nền nếp chính quy, quản lý kỷ luật; nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu; giữ vững thông tin liên lạc thông suốt, bảo đảm vũ khí, trang bị kỹ thuật luôn ở trạng thái tốt nhất để quan sát, phát hiện, thông báo kịp thời, chính xác mọi mục tiêu trên không, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống. Nhiều tập thể, cá nhân đạt thành tích xuất sắc trong các hội thi, hội thao, diễn tập; nhiều năm liền Trung đoàn hoàn thành tốt và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, được các cấp ghi nhận, biểu dương và khen thưởng.

Cán bộ, chiến sĩ Trạm Ra đa 67, Trung đoàn 292 đọc báo trong giờ nghỉ.

Cùng với đó, Đảng bộ Trung đoàn luôn giữ vững nguyên tắc lãnh đạo, xây dựng tổ chức Đảng trong sạch, vững mạnh; đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; thực hiện hiệu quả Cuộc vận động “Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới; xây dựng môi trường văn hóa chính quy, đoàn kết, kỷ luật, góp phần nâng cao sức mạnh tổng hợp và chất lượng hoàn thành nhiệm vụ trong tình hình mới.

Với những thành tích, chiến công xuất sắc trong xây dựng và chiến đấu, Trung đoàn đã được Đảng, Nhà nước tặng thưởng nhiều phần thưởng cao quý: 1 Huân chương Quân công hạng Ba; 2 Huân chương Chiến công hạng Nhất; 6 Huân chương Chiến công hạng Nhì; 14 Huân chương Chiến công hạng Ba. Đại đội 37 và Trạm ra đa 21 được phong tặng danh hiệu “Anh hùng LLVT nhân dân” trong kháng chiến chống Mỹ; Trung đoàn và Trạm ra đa 11 được phong tặng danh hiệu “Anh hùng LLVT nhân dân” thời kỳ đổi mới. Những phần thưởng cao quý đó đã góp phần hun đúc, tô thắm truyền thống vẻ vang của Trung đoàn: “Trung thành vô hạn - Đưa máy lên cao - Vươn xa cánh sóng - Trưởng thành vững mạnh”.